Thuế Quan Mỹ – Thuế 301 (Mục 301): Cập Nhật Mới Nhất 2026

Nếu doanh nghiệp bạn đang xuất khẩu hàng sang Mỹ — hoặc đang học thương mại quốc tế và muốn hiểu tại sao hàng Trung Quốc bị đánh thuế nặng còn hàng Việt Nam thì không (hoặc chưa) — thì Thuế 301 là thứ các bạn bắt buộc phải hiểu.

Đây không phải thuế bình thường. Đây là vũ khí thương mại mà Mỹ dùng để “trừng phạt” các quốc gia có hành vi thương mại không công bằng. Và Việt Nam — đang nằm trong tầm ngắm của nó vào năm 2026.

Bài viết này sẽ đi từ đầu: thuế 301 là gì, lịch sử áp dụng lên Trung Quốc, Việt Nam đã từng bị điều tra ra sao, và mới nhất — nguy cơ bị áp 10–12,5% do nghi vấn lao động cưỡng bức.

Xem tổng quan toàn bộ các loại thuế quan Mỹ tại đây: Tra cứu Thuế Quan Mỹ mới nhất 2026.

1. Thuế 301 là gì

Thuế 301 của Mỹ (hay còn gọi là Thuế Mục 301, Section 301 Tariff) là biện pháp thuế quan đặc thù, được ban hành dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Nói đơn giản: đây là công cụ cho phép Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) điều tra và áp thuế trừng phạt lên hàng hóa của một quốc gia nếu quốc gia đó có hành vi thương mại bị coi là không công bằng, vô lý hoặc phân biệt đối xử, gây thiệt hại cho thương mại Mỹ.

Khác với Thuế MFN (thuế cơ bản áp cho tất cả theo cam kết WTO) hay Thuế 232 (bảo vệ an ninh quốc gia với nhôm thép), Thuế 301 mang tính chất nhắm mục tiêu vào một quốc gia cụ thể vì một hành vi cụ thể.

Điều gì kích hoạt một cuộc điều tra Thuế 301?

Theo Mục 302 của Trade Act, Đại diện Thương mại Mỹ có thể tự khởi động điều tra hoặc nhận đơn khiếu nại từ doanh nghiệp, hiệp hội Mỹ nếu họ cho rằng một quốc gia đang:

• Vi phạm các hiệp định thương mại với Mỹ
• Có hành vi thương mại vô lý hoặc phân biệt đối xử gây thiệt hại cho thương mại Mỹ
• Thực hiện các chính sách không công bằng (dù không nhất thiết vi phạm luật quốc tế)

Tóm tắt nhanh — Thuế 301 trong bức tranh tổng thể

2. Lịch sử Thuế 301 lên hàng Trung Quốc

Câu chuyện Thuế 301 hiện đại gắn liền với cuộc chiến thương mại Mỹ–Trung bắt đầu từ năm 2018. Đây là dòng thời gian để các bạn nắm được bức tranh toàn cảnh.

Bảng tóm tắt Thuế 301 lên hàng Trung Quốc

Lưu ý quan trọng: Thuế 301 chỉ áp dụng cho hàng có xuất xứ Trung Quốc. Hàng Việt Nam thường không chịu loại thuế này — đây là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của doanh nghiệp Việt so với đối thủ Trung Quốc trên thị trường Mỹ.

3. Cách tra cứu Thuế 301 cho từng sản phẩm

Tra cứu thuế 301 là một việc vô cùng cần thiết để xem sản phẩm của bạn có đang được ưu đãi hơn so với hàng hóa từ Trung Quốc không. Mức gap 7,5%-25% là một mức đủ lớn, để biến sản phẩm của bạn có sức cạnh tranh tuyệt đối so với sản phẩm từ Trung Quốc.

Tra cứu trực tiếp từ USTR.gov (Khuyên dùng)

Đây là cách nhanh và chính xác nhất.

1. Truy cập ustr.gov theo link sau: https://ustr.gov/issue-areas/enforcement/section-301-investigations/search
2. Kéo xuống phần tra cứu, nhập mã HTS 8 số của sản phẩm
3. Hệ thống sẽ trả kết quả: sản phẩm đó thuộc List nào và mức thuế bổ sung bao nhiêu

Ví dụ thực tế

• Máy sấy tóc (HS code 8516.31.00): Không bị áp Thuế 301 → List 4, mức 0% (đã được điều chỉnh)

• Máy sưởi di động (HS code 8516.29.00): Bị áp 25% → thuộc List 3

Lưu ý: Với hàng Việt Nam xuất sang Mỹ, mày chỉ cần tra cứu để hiểu đối thủ Trung Quốc đang chịu bao nhiêu — từ đó đánh giá lợi thế cạnh tranh về giá của mình.

4. Việt Nam và Thuế 301 — Hành trình từ 2020 đến nay

Nhiều người lầm tưởng Thuế 301 chỉ là “chuyện của Trung Quốc”. Thực ra, Việt Nam đã hai lần bị Mỹ đưa vào tầm ngắm điều tra Section 301.

2020–2021 — Điều tra gỗ bất hợp pháp

Tháng 10/2020, Đại diện thương mại Mỹ chính thức khởi động điều tra Section 301 nhắm vào hành vi nhập khẩu và sử dụng gỗ khai thác hoặc giao dịch bất hợp pháp của Việt Nam. Lý do Đại diện thương mại Mỹ đưa ra:

• Việt Nam là một trong những nhà xuất khẩu đồ gỗ lớn nhất thế giới — năm 2019 xuất sang Mỹ hơn 3,7 tỷ USD đồ nội thất bằng gỗ
• Bằng chứng cho thấy phần lớn gỗ nhập khẩu vào Việt Nam có nguồn gốc bất hợp pháp: khai thác trên đất bảo tồn tại Campuchia, vi phạm lệnh cấm xuất khẩu gỗ tròn của Campuchia, nhập khẩu gỗ vi phạm CITES từ Cameroon và CHDC Congo
• Có bằng chứng cho rằng quan chức Việt Nam ở cấp tỉnh không ghi nhận xuất xứ gỗ tại biên giới Campuchia–Việt Nam, tạo điều kiện cho gỗ lậu vào chuỗi cung ứng

Đại diện thương mại Mỹ tổ chức buổi điều trần công khai vào ngày 28/12/2020 và lấy ý kiến công chúng đến tháng 1/2021.

Tháng 10/2021 — Việt Nam ký thoả thuận, thoát áp thuế

Tháng 10/2021, USTR Katherine Tai thông báo Mỹ và Việt Nam đã đạt được thoả thuận để giải quyết cuộc điều tra này. Đây là điều tra Section 301 đầu tiên trong lịch sử nhắm vào vấn đề môi trường.

Nội dung thoả thuận bao gồm cam kết của Việt Nam:

• Cải thiện Hệ thống Đảm bảo Tính hợp pháp của Gỗ
• Giữ gỗ bị tịch thu (do vi phạm pháp luật) ra khỏi chuỗi cung ứng thương mại
• Xác minh tính hợp pháp của gỗ khai thác trong nước bất kể điểm đến xuất khẩu
• Hợp tác với các quốc gia nguồn rủi ro cao để cải thiện kiểm soát hải quan

Kết quả: Không có thuế trừng phạt nào được áp dụng. Đại diện thương mại Mỹ thành lập Nhóm Làm việc về Gỗ (Timber Working Group) để theo dõi việc Việt Nam thực thi thoả thuận.

2020–2021 — Điều tra thao túng tiền tệ

Song song với điều tra gỗ, Mỹ cũng điều tra Section 301 về cáo buộc Việt Nam thao túng tiền tệ — tức là cố tình giữ giá trị đồng Việt Nam thấp để tạo lợi thế xuất khẩu. Cuộc điều tra này cũng được giải quyết qua đàm phán. Tháng 7/2021, Bộ Tài chính Mỹ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đạt thoả thuận về chính sách tỷ giá, và vấn đề không leo thang thành thuế trừng phạt.

Nhìn lại cả hai lần bị điều tra, điều quan trọng nhất là Thuế 301 thường là công cụ gây áp lực để đàm phán, chứ không nhất thiết kết thúc bằng thuế. Nếu quốc gia bị điều tra chịu đàm phán và đưa ra cam kết đủ thuyết phục, Mỹ có thể rút lại hoặc không áp thuế.

5. Mới nhất 2026 — Việt Nam có nguy cơ bị áp Thuế 301 vì lao động cưỡng bức

Đây là phần quan trọng nhất với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam hiện tại. Ngày 12/3/2026, Đại diện thương mại Mỹ chính thức khởi động 60 cuộc điều tra Section 301 nhắm vào 60 nền kinh tế — trong đó có Việt Nam — với cùng một cáo buộc: Thất bại trong việc ban hành và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Việt Nam thuộc nhóm nào? Mức thuế đề xuất bao nhiêu?

Theo kết luận của USTR, 60 nền kinh tế bị chia thành 2 nhóm:

Nhóm 1 — 54 nền kinh tế (bao gồm Việt Nam): Hoàn toàn thất bại trong việc ban hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa lao động cưỡng bức → Đề xuất thuế bổ sung 12,5%

Nhóm 2 — 6 nền kinh tế (Canada, Ecuador, EU, Indonesia, Mexico, Pakistan): Có luật nhưng thực thi không hiệu quả → Đề xuất thuế bổ sung 10%

Đây mới chỉ là đề xuất đang trong giai đoạn lấy ý kiến công chúng. Chưa có thuế nào được áp dụng tính đến thời điểm bài viết này.

Timeline quan trọng cần theo dõi

Tác động thực tế nếu bị áp 12,5%: Với nhiều nhóm sản phẩm hiện có lợi thế thuế so với Trung Quốc, phần lợi thế đó sẽ bị thu hẹp đáng kể. Ví dụ: Chậu rửa Inox (HS code 73241000) hiện Việt Nam tổng thuế 28,4% vs Trung Quốc 53,4% — nếu bị thêm 12,5%, Việt Nam lên 40,9%, khoảng cách với Trung Quốc thu hẹp từ 25% xuống còn 12,5%.

6. So sánh tổng thuế nhập khẩu Mỹ: Việt Nam vs Trung Quốc (2026)

Dưới đây là bảng so sánh cụ thể theo từng nhóm sản phẩm — cả trong trường hợp hiện tại và nếu Thuế 301 mới được áp dụng.

Chậu rửa Inox (HS code: 73241000)

Chảo Inox thương mại (HS code: 73239300)

Bình nước nóng (HS code: 85161000)

Hiện tại, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam so với Trung Quốc chủ yếu đến từ việc không bị áp Thuế 301. Nếu Thuế 301 mới 12,5% được áp dụng, lợi thế đó sẽ bị thu hẹp mạnh — và trong một số nhóm hàng, Việt Nam thậm chí sẽ thua thiệt hơn Trung Quốc.

7. Câu hỏi thường gặp – FAQ

Mr Alex

Chuyên gia với 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Sales Xuất Khẩu. Tôi đồng hành cùng các doanh nghiệp Việt Nam từ các dự án MS đến OBM, từ Indonesia, Đông Âu tới thị trường Mỹ hay Argentina xa xôi.