Chính quyền Tổng thống Donald J. Trump vừa hoàn tất một thỏa thuận thương mại được mô tả là “mang tính bước ngoặt” với Indonesia – nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á. Chi tiết bản cáo bạch tại đây.
Thỏa thuận này không chỉ mở rộng đáng kể quyền tiếp cận thị trường Indonesia cho doanh nghiệp Mỹ, mà còn cho thấy rõ cách Mỹ đang tái cấu trúc quan hệ thương mại theo nguyên tắc “có đi có lại” (reciprocal trade), đặc biệt với các quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Mỹ.
Đối với Việt Nam – quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Indonesia trong nhiều lĩnh vực xuất khẩu vào Mỹ như dệt may, điện tử, đồ gỗ, thủy sản – đây là một diễn biến cần theo dõi sát.
Indonesia mở cửa gần như toàn bộ thị trường cho hàng Mỹ
Theo các điều khoản chính của Thỏa thuận Thương mại Đối ứng Mỹ – Indonesia:
1. Xóa bỏ thuế với hơn 99% hàng hóa Mỹ
Indonesia cam kết loại bỏ rào cản thuế quan đối với hơn 99% sản phẩm xuất khẩu từ Mỹ, bao gồm:
- Nông sản
- Thiết bị y tế và dược phẩm
- Thủy sản
- Công nghệ thông tin – viễn thông
- Ô tô
- Hóa chất
Đây là mức mở cửa rất sâu, vượt xa mức thuế trung bình trước đây của Indonesia (8%), trong khi thuế trung bình của Mỹ chỉ khoảng 3,3%.
Gỡ bỏ hàng loạt rào cản phi thuế quan
Một điểm đáng chú ý là Indonesia cam kết xử lý nhiều rào cản phi thuế quan vốn tồn tại lâu năm, bao gồm:
- Miễn yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa (local content) cho doanh nghiệp và hàng hóa Mỹ
- Chấp nhận tiêu chuẩn an toàn và khí thải xe cơ giới của Mỹ
- Công nhận tiêu chuẩn FDA đối với dược phẩm và thiết bị y tế
- Bãi bỏ yêu cầu kiểm định trước khi giao hàng
- Đơn giản hóa quy định ghi nhãn và chứng nhận
- Giải quyết các vấn đề tồn đọng về sở hữu trí tuệ
Đối với nông sản Mỹ, Indonesia sẽ:
- Miễn các chế độ cấp phép nhập khẩu
- Đảm bảo minh bạch về chỉ dẫn địa lý (đặc biệt với thịt, phô mai…)
Ngoài ra, Indonesia cam kết:
- Xóa bỏ thuế với các “sản phẩm vô hình” trong thương mại số
- Ủng hộ lệnh hoãn thu thuế hải quan với truyền tải điện tử tại WTO
- Đảm bảo sân chơi bình đẳng cho các công ty thanh toán điện tử Mỹ
Các thỏa thuận thương mại và đầu tư trị giá 33 tỷ USD
Hai bên cũng ghi nhận các hợp đồng thương mại lớn, tổng trị giá khoảng 33 tỷ USD, bao gồm:
- 15 tỷ USD mua năng lượng Mỹ
- 13,5 tỷ USD mua máy bay và dịch vụ hàng không (bao gồm Boeing)
- 4,5 tỷ USD mua nông sản Mỹ
Đáng chú ý, Freeport-McMoRan ký biên bản ghi nhớ mở rộng khai thác tại mỏ đồng Grasberg – mỏ đồng lớn thứ hai thế giới – dự kiến tạo ra 10 tỷ USD doanh thu hàng năm, đồng thời củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược cho Mỹ.
Indonesia cũng cam kết:
- Tham gia Diễn đàn Toàn cầu về Dư thừa Công suất Thép
- Gỡ bỏ hạn chế xuất khẩu khoáng sản công nghiệp sang Mỹ
- Tăng cường kiểm soát gian lận xuất xứ
- Áp dụng lệnh cấm nhập khẩu liên quan lao động cưỡng bức
Mỹ giữ thuế đối ứng 19% với Indonesia
Mặc dù Indonesia mở cửa sâu cho hàng Mỹ, Washington vẫn duy trì mức thuế đối ứng 19% đối với hàng nhập khẩu từ Indonesia, ngoại trừ một số sản phẩm được hưởng mức 0%.
Đặc biệt, Mỹ sẽ thiết lập một cơ chế cho phép một lượng nhất định hàng dệt may Indonesia được hưởng thuế 0%. Tuy nhiên, hạn ngạch này sẽ được tính toán dựa trên khối lượng vải cotton và sợi nhân tạo có nguồn gốc từ Mỹ được sử dụng trong sản xuất.
Điều này cho thấy Mỹ đang:
- Giữ đòn bẩy thuế quan
- Đồng thời gắn ưu đãi thuế với lợi ích cho chuỗi cung ứng nội địa Mỹ
Bối cảnh: Mỹ thâm hụt thương mại lớn với Indonesia
Indonesia hiện là đối tác gây thâm hụt thương mại hàng hóa lớn thứ 15 của Mỹ.
- Năm 2025, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Indonesia đạt 23,7 tỷ USD.
Chính quyền Trump xem việc tái cân bằng quan hệ thương mại là ưu tiên chiến lược. Từ ngày 2/4/2025, Mỹ đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia do thâm hụt thương mại kéo dài và thiếu tính đối ứng trong các hiệp định song phương.
Thỏa thuận với Indonesia là một phần trong chiến lược rộng hơn nhằm:
- Gỡ bỏ rào cản thuế và phi thuế quan
- Mở rộng thị trường cho doanh nghiệp Mỹ
- Bảo vệ sản xuất nội địa và chuỗi cung ứng chiến lược
